Jednym z najczęściej zadawanych pytań przez osoby z cukrzycą jest: „Po ilu latach choroby zaczynają się problemy ze wzrokiem?” Większość osób chce wiedzieć, kiedy pojawia się realne ryzyko oraz czy ich wzrok może być już zagrożony. Nie ma jednak jednej odpowiedzi, która pasowałaby do wszystkich. U jednej osoby pierwsze zmiany mogą pojawić się stosunkowo wcześnie. U innej nie wystąpią nawet po wielu latach choroby.
W przypadku cukrzycy znacznie większe znaczenie niż sama liczba lat ma to, jak dobrze kontrolowany jest poziom cukru we krwi oraz czy regularnie wykonywane są badania okulistyczne.
Sama liczba lat nie mówi wszystkiego.
Wiele osób zakłada, że najważniejszy jest czas od postawienia diagnozy.
Wiele osób zakłada, że najważniejszy jest czas od postawienia diagnozy.
W rzeczywistości lekarze oceniają ryzyko na podstawie wielu czynników, takich jak:
• poziom cukru w ostatnich latach,
• częstotliwość jego wahań,
• ciśnienie tętnicze,
• poziom cholesterolu,
• palenie papierosów,
• obecność innych powikłań cukrzycowych.
Można chorować na cukrzycę od 20 lat i nie mieć poważnych zmian w oczach. Można również zauważyć pierwsze problemy znacznie wcześniej, jeśli poziom cukru przez długi czas pozostawał zbyt wysoki.
Znaczenie ma również typ cukrzycy.
CUKRZYCA TYPU 1
W przypadku cukrzycy typu 1 choroba zwykle zostaje rozpoznana szybko, dlatego łatwiej określić jej rzeczywisty czas trwania. Ryzyko zmian w oczach wzrasta wraz z długością choroby, jednak pierwsze uszkodzenia siatkówki zazwyczaj nie pojawiają się od razu po diagnozie.
To właśnie dlatego osoby z cukrzycą typu 1 powinny regularnie wykonywać badania okulistyczne nawet wtedy, gdy nie odczuwają żadnych problemów ze wzrokiem.
CUKRZYCA TYPU 2
W przypadku cukrzycy typu 2 sytuacja wygląda inaczej. Choroba często rozwija się przez wiele lat bez wyraźnych objawów. Oznacza to, że w momencie postawienia diagnozy podwyższony poziom cukru mógł oddziaływać na organizm już od dłuższego czasu. Dlatego część pacjentów ma pierwsze zmiany w oczach już podczas rozpoznania cukrzycy lub krótko po nim. Z tego powodu po diagnozie cukrzycy typu 2 zaleca się możliwie szybkie wykonanie pełnego badania okulistycznego.
Największy wpływ ma poziom cukru.
Jeżeli trzeba wskazać jeden czynnik, który najmocniej wpływa na ryzyko uszkodzenia wzroku, jest nim przewlekle podwyższony poziom glukozy we krwi.
Dlaczego?
Ponieważ wysoki poziom cukru stopniowo uszkadza najmniejsze naczynia krwionośne w organizmie. Szczególnie dotyczy to siatkówki oka, która do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje stałego dopływu tlenu i składników odżywczych.
Im dłużej poziom cukru pozostaje zbyt wysoki:
• tym większe ryzyko uszkodzenia naczyń,
• tym większe ryzyko przecieków i drobnych krwawień,
• tym większe ryzyko rozwoju retinopatii cukrzycowej,
• tym większe ryzyko trwałego pogorszenia wzroku.
Kiedy zaczyna się realne ryzyko?
Nie istnieje konkretna liczba lat, po której automatycznie pojawiają się problemy ze wzrokiem.
Ryzyko wyraźnie rośnie, gdy:
• cukrzyca trwa wiele lat,
• poziom cukru jest słabo kontrolowany,
• występują częste skoki glukozy,
• współistnieje nadciśnienie tętnicze,
• pacjent nie wykonuje regularnych badań oczu.
W praktyce oznacza to, że każda osoba z cukrzycą powinna traktować profilaktykę okulistyczną jako część leczenia choroby, a nie dopiero reakcję na pojawiające się objawy.
Czy można mieć uszkodzenia oczu i nic nie zauważyć?
Tak. I właśnie dlatego cukrzyca jest tak podstępna dla wzroku. Wczesne stadia retinopatii cukrzycowej często nie powodują:
• bólu,
• pogorszenia ostrości wzroku,
• widocznych objawów.
Pacjent może być przekonany, że widzi dobrze, podczas gdy w siatkówce rozwijają się już pierwsze zmiany. To właśnie dlatego regularne badanie okulistyczne są tak ważne.
Chcesz dowiedzieć się więcej o wpływie cukrzycy na wzrok?
Cukrzyca może wpływać na oczy na wiele różnych sposobów — od przejściowego zamglenia widzenia po zaawansowane zmiany w siatkówce rozwijające się przez lata bez wyraźnych objawów.
Jeżeli chcesz lepiej zrozumieć, jakie są pierwsze sygnały ostrzegawcze, jak wygląda diagnostyka oraz jakie działania pomagają chronić wzrok, zapraszamy do naszej Strefy „Cukrzyca a Wzrok”, gdzie znajdziesz szczegółowe poradniki i odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania pacjentów.
Jakie objawy powinny zwrócić uwagę?
Nie warto ignorować takich sygnałów jak:
• zamglone widzenie,
• pogorszenie ostrości wzroku,
• trudności z czytaniem,
• mroczki przed oczami,
• błyski światła,
• ciemne plamy w polu widzenia,
• falowanie obrazu
Pojawienie się takich objawów nie zawsze oznacza poważne uszkodzenie wzroku, ale zawsze powinno skłonić do konsultacji okulistycznej.
Co można zrobić, aby zmniejszyć ryzyko?
Najważniejsze działania są stosunkowo proste:
• utrzymywanie stabilnego poziomu cukru,
• kontrolowanie ciśnienia tętniczego,
• regularne wizyty diabetologiczne,
• systematyczne badania wzroku,
• szybkie reagowanie na nowe objawy.
Warto pamiętać, że wiele zmian związanych z cukrzycą rozwija się bez bólu i przez długi czas nie powoduje zauważalnego pogorszenia widzenia. Dlatego regularne badania są jednym z najważniejszych elementów ochrony wzroku.
Dla osób chorujących na cukrzycę przygotowaliśmy specjalny Pakiet OKO NA CUKRZYCĘ, który pozwala kompleksowo ocenić stan oczu podczas jednej wizyty.
W ramach pakietu wykonywanych jest 5 specjalistycznych badań diagnostycznych, dzięki którym możemy ocenić nie tylko aktualną jakość widzenia, ale również wykryć zmiany, które często nie dają jeszcze żadnych objawów. Dzięki temu pacjent otrzymuje pełniejszy obraz sytuacji i może szybciej podjąć odpowiednie działania profilaktyczne lub lecznicze.
Nie czekaj na pierwsze objawy
Problemy ze wzrokiem związane z cukrzycą często rozwijają się przez długi czas bez bólu i bez wyraźnych sygnałów ostrzegawczych.
Dlatego wiele osób dowiaduje się o zmianach dopiero podczas rutynowego badania okulistycznego. Jeżeli chorujesz na cukrzycę lub od dawna nie wykonywałeś badań wzroku, warto sprawdzić stan swoich oczu, zanim pojawią się pierwsze problemy z widzeniem.
Najważniejsze, co warto zapamiętać
Nie istnieje konkretna liczba lat, po której cukrzyca zaczyna uszkadzać oczy.
Znacznie ważniejsze od czasu trwania choroby jest to, jak dobrze kontrolowany jest poziom cukru oraz czy regularnie wykonywane są badania okulistyczne. Wiele zmian można wykryć bardzo wcześnie — jeszcze zanim zaczną wpływać na codzienne widzenie. Dlatego najlepszą ochroną wzroku nie jest czekanie na objawy, ale regularna kontrola i świadoma profilaktyka.
dr Mikołaj Meller
Współwłaściciel oraz Dyrektor Medyczny Poznańskiego Centrum Wzroku. Jest specjalistą chorób oczu oraz chirurgiem okulistycznym. Jego celem było stworzenie nowoczesnego centrum okulistycznego specjalizującego się w leczeniu chorób siatkówki.
